M

Lợi ích của việc đơn giản hóa thủ tục hải quan

Bà Trần Thị Thu Hương - Giám đốc Trung tâm Xác nhận chứng từ thương mại, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam vừa chia sẻ về một số vướng mắc trong thủ tục hải quan.

- Thời gian vừa qua, Bộ Tài chính đã có nhiều nỗ lực trong cải cách cách thủ tục hành chính về hải quan. Vậy dưới góc độ đơn vị đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, bà đánh giá như thế nào về kết quả này đối với cộng đồng doanh nghiệp?

- Theo đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp, khả năng tiếp cận các thủ tục của Tổng Cục Hải quan khá dễ và thuận lợi. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng hài lòng về khả năng giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực hải quan một cách kịp thời và hiệu quả của các cơ quan hải quan. Có thể nói, doanh nghiệp đánh giá rất cao về cơ chế chính sách pháp luật, thủ tục hành chính về hải quan trong giai đoạn 2010 - 2015. 

Một trong những đánh giá mà chúng tôi ghi nhận được thông qua kết quả khảo sát của VCCI cho thấy: 64% doanh nghiệp cho rằng pháp luật hải quan dễ dàng thực hiện, 31% cho rằng hơi khó thực hiện và chỉ có 5% đánh giá là khó thực hiện.

Loi ich cua viec don gian hoa thu tuc hai quan hinh anh 1

- Vậy trong số những cải cách về thủ tục hải quan trong thời gian qua, đâu là cải cách đáng chú ý mà theo bà là tạo điều kiện rõ nhất đối với doanh nghiệp khi tiến hành thủ tục hải quan?

- Chúng tôi cho rằng, một trong những chuyển biến tích cực của ngành hải quan trong thời gian vừa qua chính là việc xây dựng, áp dụng hệ thống NACCS/CIS trên cơ sở dự án của Nhật Bản. Với mong muốn triển khai một hệ thống thông quan tự động giúp đổi mới phương thức quản lý, thực hiện thủ tục hải quan đơn giản, hài hòa theo chuẩn mực quốc tế, hỗ trợ tối đa người dân và doanh nghiệp, từ tháng 4/2014, hệ thống VNACCS/VCIS đã chính thức triển khai áp dụng. 

Phần mềm này được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá rất cao trong việc thực hiện thông quan hải quan điện tử. Bởi lẽ, phần mềm kê khai mới đã tích hợp được rất nhiều văn bản chứng từ, thời gian làm thủ tục thông quan có thể được tính bằng giây, 1-3 giây là có thể xử lý xong hồ sơ. Đồng thời, trên phần mềm đã phân chia ra được các luồng, khi khai báo, gửi dữ liệu thông tin xong có thể biết được mình đang ở luồng nào, giúp doanh nghiệp chủ động trong việc chuẩn bị thực hiện các bước tiếp theo trong thủ tục thông quan. Qua khảo sát của VCCI, trên 90% doanh nghiệp cảm thấy hài lòng với hệ thống thông quan điện tử này. 

- Cũng theo một kết quả công bố của VCCI gần đây cho thấy, pháp luật hải quan Việt Nam gần như đã tương thích 100% với các điều khoản cam kết trong Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU và các FTAs khác. Thế nhưng, nhiều người lại đặt câu hỏi, nếu như mọi tiêu chuẩn của ta đã đạt ngang tầm quốc tế thì tại sao doanh nghiệp vẫn phàn nàn về những khó khăn, vướng mắc trong thủ tục hải quan? Bà có thể làm rõ vấn đề này?

- Liên quan đến sự tương thích của pháp luật hải quan Việt Nam với pháp luật hải quan của các nước trên thế giới cũng như các cam kết trong các Hiệp định thương mại tự do, về mặt con số là hoàn toàn chính xác. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là, nếu như chỉ cải cách vấn đề liên quan đến chính sách pháp luật của hải quan thì có lẽ chưa đủ, mà chúng ta cần có sự đồng bộ, nhất quán giữa các bộ/ngành khác liên quan.

Loi ich cua viec don gian hoa thu tuc hai quan hinh anh 2

Thực tiễn thông quan của Việt Nam đã phản ánh rất rõ, thời gian thông quan liên quan đến thủ tục của cơ quan hải quan chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, còn phần nhiều thời gian còn lại là liên quan đến kiểm tra chuyên ngành. Mà những kiểm tra chuyên ngành này lại liên quan đến pháp luật của các bộ, ngành, trong đó, vẫn có sự chồng chéo và thiếu đồng bộ trong một số quy định. Đây chính là nguyên do dẫn đến thời gian thông quan của doanh nghiệp kéo dài, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, phản ánh, phàn nàn của doanh nghiệp về thủ tục hải quan cũng là điều dễ hiểu.

Ví dụ, đối với một sản phẩm, doanh nghiệp có thể vừa phải làm kiểm tra Nhà nước về chất lượng sản phẩm, vừa phải làm kiểm tra về chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm, vừa phải làm kiểm tra về kiểm dịch thực vật. Như vậy, cùng một mặt hàng, một sản phẩm mà doanh nghiệp phải tiến hành ở ba nơi mà không có cơ quan nào đứng ra để thực hiện chung, dẫn đến tốn kém thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

- Vậy theo bà, vướng mắc lớn nhất trong thủ tục thông quan hàng hoá của doanh nghiệp hiện nay là gì?

- Theo tôi, vướng mắc lớn nhất hiện nay chính là vấn đề kiểm tra chuyên ngành. Theo thống kê của Hải quan khu vực I ở Hải Phòng, đối với những lô hàng nhập khẩu thì có đến 40-45% phải kiểm tra giấy phép kinh doanh về kiểm tra chuyên ngành của doanh nghiệp, ở sân bay Tân Sơn Nhất là 30-35%. 

Như chúng ta đã biết, hiện nay ở Việt Nam, những ngành nghề mà có kim ngạch xuất khẩu lớn và nhiều tập trung ở hàng dệt may và giày dép. Cả hai mặt hàng này đều vướng thủ tục kiểm tra hóa chất, đều phải có giấy phép và kiểm tra rất chặt. Thực tế cho thấy, để có các lô hàng xuất khẩu, doanh nghiệp phải nhập về nhiều loại hóa chất khác nhau. Như vậy, tất cả mặt hàng xuất khẩu đi sẽ liên quan đến đầu vào của các nguyên liệu nhập khẩu. Mà nguyên liệu đầu vào nhập khẩu đều liên quan đến giấy phép kiểm tra chuyên ngành nhập khẩu. Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình giải quyết thông quan của doanh nghiệp.

- Cùng với tự do hóa thương mại, Việt Nam tham gia ngày càng nhiều các Hiệp định Thương mại tự do sẽ có nhiều cam kết cao hơn về đơn giản hóa, minh bạch và hài hòa thủ tục hải quan. Vậy, nếu tình trạng này không được cải thiện, điều gì sẽ xảy ra?

- Việt Nam tham gia và ký kết các hiệp định thương mại tự do với kỳ vọng các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được hưởng những ưu đãi thuế quan hấp dẫn. Thế nhưng, nếu như chỉ có cạnh tranh của doanh nghiệp để xuất khẩu hàng hóa thì chưa đủ, mà còn cần có sự cạnh tranh về cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Khi này mới thực sự đảm bảo được môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp, mới giúp cho hàng hóa Việt Nam có sức cạnh tranh, thúc đẩy xuất khẩu đi thị trường các nước.

Có khả năng hấp dẫn, thu hút đầu tư nhưng nếu chúng ta không cải cách thủ tục hành chính, gây khó khăn cho doanh nghiệp, kéo dài thời gian, gia tăng chi phí cho doanh nghiệp thì những lợi thế của Hiệp định thương mại tự do cũng sẽ không còn là lợi thế nữa.

Bài phỏng vấn trên được thực hiện trong khuôn khổ chương trình “Kinh doanh và Pháp luật” do Đài Truyền hình Việt Nam và Công ty Cổ phần Truyền thông ALO phối hợp thực hiện, với sự hỗ trợ của Tổng Công ty Khí Việt Nam - PV Gas. Chương trình được phát sóng vào 8h55 thứ bảy, ngày 6/8, phát lại vào 14h chủ nhật, ngày 7/8 trên kênh VTV2 - Đài Truyền hình Việt Nam. 
Chương trình được cập nhật tại website: http://kinhdoanhvaphapluat.com/ 


Mộc Trà

Tin tức mới nhất Chuyên trang