Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Zing News nếu mạng chậm. Đóng
M

Sau tượng vàng Oscar: Điều chưa kể về 'Con trai của Saul'

"Một ngày trọng đại của nền điện ảnh Hungary” - Thủ tướng Hungary Orbán Viktor đã viết trên trang cá nhân như thế, sau khi được tin “Con trai của Saul” đoạt giải Oscar.

Con trai của Saul (Son of Saul) là phim truyện đầu tay của đạo diễn 39 tuổi Nemes Jeles László, đoạt giải Oscar ở hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.

Nhiều người dân Hungary thức tới 5h sáng thứ hai ngày 29/2 (giờ Hungary) để theo dõi lễ trao giải Oscar lần thứ 88 tại Nhà hát Dolby ở Los Angeles, Mỹ để cổ vũ cho tác phẩm của nhà đạo diễn trẻ. Bởi lẽ, cho dù trước khi trao giải, Con trai của Saul được đánh giá là cầm chắc phần thắng với tỷ lệ 96-99%, nhưng theo họ, ai biết được điều gì có thể xảy ra.

Sau tuong vang Oscar: Dieu chua ke ve 'Con trai cua Saul' hinh anh 1

Một cảnh trong phim: Diễn viên chính Rôhrig Géza và nhà quay phim nổi tiếng Erdély Mátyás. Ảnh: Laokoon Filmgroup

Với thành công đặc biệt này, điện ảnh Hungary đã giành được Oscar thứ hai sau chín lần được đề cử. Đất nước nhỏ bé nằm giữa lòng châu Âu sản sinh nhiều nhà làm phim tài ba, mà nổi tiếng nhất có lẽ là Szabó István, người bốn lần được đề cử Oscar, và tác phẩm Mephisto (1981) của ông 34 năm trước cũng đã giành được tượng vàng.

Ngôi vị quán quân lần này của Nemes là sự tưởng thưởng xứng đáng cho bộ phim sau gần bốn mươi giải thưởng trong nước và quốc tế trước đó, mở đầu là bốn giải trong LHP Quốc tế Cannes tháng 5/2015, trong đó có Giải thưởng lớn (Grand Prix) của Ban Giám khảo, cho tới Quả cầu vàng (Golden Globe) dành cho phim nước ngoài hay nhất vào đầu năm nay.

Khởi đầu nan

Để có được vị thế như vậy trong “vòng chung kết” Oscar lần này, Con trai của Saul đã trải qua chặng đường dài đầy khó khăn, trắc trở.

Đạo diễn Nemes Jeles László và đoàn làm phim phải lao công khổ tứ, kiên trì và nhẫn nại trong 5 năm ròng, và cố nhiên, vận may cũng đã ở bên họ, cho đến khi lần đầu bộ phim được đánh giá có thể đoạt giải Oscar.

Ngược dòng thời gian, năm 2007, Nemes giữ cương vị trợ lý thứ hai cho một đạo diễn nổi tiếng của Hungary là Tarr Béla khi ông này làm bộ phim Người đàn ông đến từ London (Man from London). Trong thời gian làm phim, Nemes có dịp đọc và nghiền ngẫm cuốn sách Những âm thanh dưới tro tàn (Des voix sous la cendre) do NXB Calmann-Lévy in năm 2005.

Sách hàm chứa một số hồi tưởng của các cựu thành viên đội đặc nhiệm Sonderkommando - đa phần là dân Do Thái - có nhiệm vụ thu dọn và thiêu hủy thi thể những người bị sát hại trong trại tập trung và hủy diệt Auschwitz-Birkenau. Kể từ đó, Nemes ấp ủ ý tưởng làm một bộ phim về holocaust, tức sự thảm sát hàng loạt sắc dân Do Thái trong Thế chiến thứ hai.

Ba năm sau, tại một tiệm cà phê ở Budapest, nhà đạo diễn chia sẻ suy nghĩ ấy với người bạn, nhà nghiên cứu văn học Đông Âu, nhà biên kịch người Pháp, cô Clara Royer: “Tôi có một sáng kiến cho bộ phim truyện đầu tay về một thành viên đội Sonderkommando - một ngày nọ anh ta nhận ra con trai mình trong đống tử thi và quyết định đem đi chôn”.

Như vậy, sườn bộ phim được phác họa từ năm 2010, nhưng cần 5 năm để hoàn tất tác phẩm. Thoạt tiên, không ai tin vào dự án này: tất cả các hãng phim đều từ chối đạo diễn Nemes, kể cả ở Đức và Israel là hai quốc gia “nặng nợ” nhất với đề tài diệt chủng Do Thái. Rốt cục, chỉ một mình Quỹ Điện ảnh Quốc gia Hungary là thấy phim hứa hẹn có kết quả.

Diễn viên chính “bất đắc dĩ”

Trong cám ơn phát biểu khi nhận giải, đạo diễn Nemes Jeles László đã nói lời đề tặng bộ phim cho diễn viên chính Rôhrig Géza và toàn thể đoàn làm phim, theo anh đó là “những người vẫn tin tưởng vào bộ phim, khi không ai tin”. Nhưng không phải ai cũng biết rằng, Rohrig đã gặp vận may khi được thủ vai chính, vì anh không phải là lựa chọn ban đầu của nhà đạo diễn.

Ban đầu, Nemes muốn mời diễn viên Pháp Pascal Greggory cho vai chính mang tên Saul, nhưng trong vòng một năm rưỡi Pascal không buồn trả lời thư nhà đạo diễn. Rồi đến lượt diễn viên người Georgia Merab Ninidze được mời, và Rôhrig chỉ được nhắm cho một vai phụ nhỏ. Tuy nhiên, Merab không hào hứng lắm, ngược lại Rôhrig có mặt từ đầu đến cuối và tỏ ra rất tích cực.

Một ngày nọ, người phụ trách tuyển diễn viên Zabezsinszkij Éva phải kêu lên, “cần gì đi tìm đâu nữa, Saul lý tưởng ở ngay trước mắt chúng ta đây rồi”. “Sâu sắc, bướng bỉnh, ám ảnh, nguyên sơ, bản năng” - có lần Nemes đã phác họa như vậy về những đặc tính chính yếu của nhân vật Saul, và anh cho rằng bản thân trong con người Rôhrig đã có sẵn bản tính như vậy rồi.

Do đó, diễn viên này không cần “diễn” khi phải thể hiện những tính cách đó, mà chỉ cần hơi chỉnh sửa tỷ lệ mà thôi. Thời gian chờ đợi kéo dài cũng có điểm hay là đoàn làm phim có cơ hội bàn bạc kỹ lưỡng về nội dung phim, do đó khi khởi quay Némes và ê-kíp đã có một sự hình dung, một quan niệm chín muồi về sản phẩm điện ảnh.

Dầu vậy, như những lời kể lại, Nemes vẫn phát hoảng vì căng thẳng trong ngày quay đầu tiên: trước đó, anh không ăn gì, rồi chui vào một container và lăn ra ngủ trong vòng hai mươi phút. Lúc đó, anh đã nghĩ rằng mình không sao đủ sức lực để làm bộ phim này. Nhưng rồi những giây phút ấy qua nhanh, và sau đó Nemes luôn tỏ ra là một thủ lĩnh quả quyết và cứng cỏi.

Ê-kíp quốc tế

Theo lời kể của nhà quay phim Erdély Mátyás, đạo diễn Nemes đã truyền được cảm hứng và năng lượng bất tận cho đoàn làm phim, giúp họ ngay từ đầu tin tưởng rằng đứa con tinh thần của họ sẽ rất đặc biệt. Có được điều ấy một phần cũng vì ê-kip năng động của Nemes rất mang tính “quốc tế”, với các thành viên đến từ nhiều nước, nhiều nền văn hóa.

Sau tuong vang Oscar: Dieu chua ke ve 'Con trai cua Saul' hinh anh 2

Đạo diễn Nemes Jeles László với tượng vàng Oscar. Ảnh: 

Jason Merrit/Europress

“Đầu bảng” là nhà biên kịch người Pháp Clara Royer, đang ở Praha trên cương vị giám đốc một viện khoa học xã hội, nhưng có thời gian sinh sống tại Bratislava và Warszawa, và Budapest với cô cũng rất quen thuộc. Từng dạy Văn tại Đại học Sorbonne, đề tài của cô là văn học Hungary, trong đó nổi bật là văn hào Kertész Imre với sự nghiệp sáng tác về holocaust.

Clara có bà là người Hung gốc Do Thái di cư sang Pháp và yếu tố gia đình có vai trò không nhỏ trong tư duy luôn kiếm tìm bản sắc và cội nguồn của cô. Sự tham gia của Clara trong bộ phim của Nemes, từng là người thầy dạy cô tiếng Hung ở Paris và sau trở thành bạn thân, đồng nghiệp, là rất tự nhiên: mặc dù viết tiểu thuyết, cô cũng muốn thử sức trên địa hạt kịch bản phim.

Là người Pháp nên Clara dùng tiếng Pháp và Anh pha trộn khi trao đổi với đạo diễn Nemes, và lúc đầu hai người dự định làm một bộ phim tiếng Pháp, nhưng không tìm ra người đóng vai trò nhà sản xuất. Có lẽ vì Nemes còn chưa được biết tới vì đây là phim đầu tay của anh nên ai cũng ngần ngại. Rốt cục họ quyết định phim sẽ bằng tiếng Hung và được quay ở Hung.

Tuy nhiên, trong đoàn làm phim còn có cả diễn viên người Đức và Ba Lan, và có người còn “ứng khẩu” một đoạn bằng tiếng Slovakia (vì đặc biệt nên nó đã được đưa vào phim). Kịch bản chủ yếu được chuẩn bị bằng tiếng Anh và có “phiên” thêm sang các thứ tiếng khác. Trong phim, còn có cả tiếng Yiddish, một loại ngôn ngữ Do Thái cổ được lan truyền ở Đức và trên thế giới.

Hướng đi mới trong đề tài holocaust

Để có được một bộ phim thành công, bên cạnh đội ngũ chuyên môn nhà nghề, rất cần một đề tài có thể khuấy động và khiến khán giả để tâm. Diệt chủng Do Thái dưới thời Hitler vốn là đề tài như thế từ xưa nay, và từng khiến nhiều tác phẩm điện ảnh trở nên kinh điển, như Bản danh sách của Schindler (Schindler’s List, 1993) hay Nghệ sĩ dương cầm (The Pianist, 2002).

Riêng đối với Hungary, tấn thảm kịch của trại tập trung và Lò thiêu lại càng không xa lạ: trong hơn 5 năm của Đệ nhị Thế chiến, số nạn nhân đến từ nước này chiếm 10% tổng số nạn nhân của nạn diệt chủng do Đức Quốc xã gây ra. Nỗi đau holocaust cùng quá trình vượt lên nó để sống còn đã khiến Kertész Imre đoạt giải Nobel Văn chương duy nhất của Hungary vào năm 2002.

Tuy nhiên, Nemes không muốn theo lối mòn, lấy việc khắc họa thảm kịch ghê gớm của Lò thiêu làm tiêu điểm. Nhà đạo diễn muốn khán giả sử dụng thật nhiều trí tưởng tượng, để có được cảm giác kinh hoàng trong óc mà không cần thông qua những hình ảnh ghê rợn trong phim. Đổi mới ấy về hình thức khiến “holocaust có trở lại gương mặt con người”, theo dụng ý của Nemes. 

Một số giải thưởng quan trọng mà Con trai của Saul đã giành được:

- Giải nhất tại LHP Sarajevo

- Giải Phim đầu tay hay nhất của Hiệp hội Các nhà phê bình phim New York

- Giải Phim nước ngoài hay nhất của Hiệp hội Các nhà phê bình phim Los Angeles,

- Giải Phim nước ngoài hay nhất trong năm 2015 của National Board of Review of Motion Pictures



  • Giải Oscar

    Giải Oscar

    Giải thưởng Viện Hàn lâm (Academy Awards) thường được biết đến với tên giải Oscar là giải thưởng điện ảnh của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ. Kể từ năm 1928, giải Oscar được trao hàng năm tại thành phố Los Angeles để ghi nhận những thành tựu xuất sắc của điện ảnh trong năm của các đạo diễn, diễn viên, kịch bản và nhiều lĩnh vực khác. Tổng cộng đã có 3.048 giải Oscar đã được trao tặng từ khi bắt đầu giải thưởng đến năm 2017.

    Bạn có biết: Phần thưởng của giải Oscar là một bức tượng nhỏ gồm phần gốc bằng kim loại đen được mạ vàng và britannium, cao 34 cm và nặng 3,85 kg có hình dáng của một hiệp sĩ. Từ năm 1950 Viện Hàn lâm quy định chủ nhân của các bức tượng Oscar không được phép bán bức tượng, trừ trường hợp bán lại cho chính Viện Hàn lâm với giá tượng trưng 1 USD.

    • Lần đầu tiên: 1928
    • Được trao bởi: Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ

http://www.tienphong.vn/van-nghe/sau-tuong-vang-oscar-dieu-chua-ke-ve-con-trai-cua-saul-975731.tpo

Theo Nguyễn Hoàng Linh/Tiền Phong

Bình luận

Bạn có thể quan tâm

Oscar Phim chiếu rạp